वाढदिवस विशेष लेख — पत्रकारितेचा वारसा आणि सामाजिक बांधिलकीची अनोखी गाथा – धिरज शिवपालसिंह ठाकूर

आजच्या वेगवान डिजिटल युगात, जिथे बातम्या क्षणात जन्माला येतात आणि क्षणात विरून जातात, अशा स्पर्धेच्या काळात संगमनेरसारख्या वेगाने बदलणाऱ्या शहरात ‘दैनिक प्रवरातीर’सारखे वृत्तपत्र सातत्याने आपले स्थान टिकवून आहे. या यशामागे आहे. एक तरुण, ध्येयवेडा आणि सामाजिक जाणिवेची जाणीव असलेला संपादक, धिरज आणि त्याचे वडील शिवपालसिंह ठाकूर. वयाच्या अवघ्या ३२ व्या वर्षी, धिरजने आपल्या वडिलांकडून मिळालेला पत्रकारितेचा वारसा केवळ पुढेच नेला नाही, तर त्याला सामाजिक कार्याची आणि आधुनिकतेची जोड देऊन एक वेगळीच ओळख निर्माण केली. त्यांचे वडील, ज्येष्ठ संपादक शिवपालसिंह ठाकूर, यांनी ३० वर्षांपूर्वी संगमनेरच्या पत्रकारिता क्षेत्रात पाऊल ठेवले आणि आज धिरज त्याच पावलावर पाऊल टाकून यशस्वीपणे वाटचाल करत आहेत.

धिरजचा जन्म मूळ गावी, श्री संत नगरी शेगाव येथे झाला. मात्र, तो अवघ्या दोन वर्षाचा असतानाच शिवपालसिंह संगमनेरच्या भूमीत स्थायिक झाले, शिवपालसिंह कोणताही पूर्वानुभव पाठीशी नसताना पत्रकारितेची नवी इनिंग सुरू करण्यासाठी संगमनेर शहरात आले. लहानपणापासूनच धिरजला कुटुंबातील कष्टाचे आणि स्वाभिमानी वातावरणाचे बाळकडू मिळाले. अवघ्या आठ वर्षांच्या धीरजने संगमनेरच्या अकोले नाक्यावर पेपर स्टॉल चालवून वडिलांना मदत करायला सुरुवात केली. हे कष्ट त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा अविभाज्य भाग बनले.

पत्रकारितेचे धडे आणि ‘प्रवरातीर’ची जबाबदारी- शिक्षणासोबतच, धिरजने पत्रकारितेचे धडेही गिरवायला सुरुवात केली. त्याने आपले शिक्षण पूर्ण करत असतानाच, वडिलांनी सुरू केलेल्या साप्ताहिक ‘प्रवरा माई’ वृत्तपत्रात सक्रिय सहभाग घेतला. या काळात त्याने पत्रकारितेच्या सर्व बाजू समजून घेतल्या. मग ती जबाबदारी जाहिरात वितरणाची असो, व्यवस्थापनाची असो, किंवा संपादकीय कामाची असो. त्याने कम्प्युटरशी संबंधित सर्व कामे स्वतः शिकून घेतली. या अनुभवामुळे, शिक्षण पूर्ण झाल्यावर ‘दैनिक प्रवरातीर’ सुरू करण्याची वेळ आली, तेव्हा धिरजने वडिलांसोबत ही संपूर्ण जबाबदारी समर्थपणे स्वीकारली. गेली दहा वर्षे हे दैनिक धिरजच्या मालकीचे असून, त्याने वडिलांच्या मदतीने प्रवरातीरला यशाच्या शिखरावर नेले आहे. या बाप-लेकाच्या प्रयत्नामुळे दैनिक प्रवरातीर संगमनेरच नव्हे तर जिल्ह्याच्या बहुतांशी भागातील अग्रगण्य सायं दैनिक बनले आहे.

‘दैनिक प्रवरा तीर’ हे केवळ बातम्यांचे माध्यम नसून, ते संगमनेर आणि परिसरातील समाजाचा आरसा बनले आहे. याचे श्रेय जाते धिरजच्या सामाजिक जाणिवेला आणि मनमिळाऊ स्वभावाला. त्याने केवळ जाहिरातदारांना ग्राहक म्हणून न पाहता, त्यांच्याशी मैत्रीचे आणि विश्वासाचे नाते जोडले. त्यामुळे, संगमनेर शहरात त्याचा मोठा मित्रपरिवार आहे, जो नेहमी त्याच्या पाठीशी उभा असतो.

या वृत्तपत्राचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची निष्पक्ष भूमिका. ‘प्रवरा तीर’ने नेहमीच सर्वांना समान न्याय देण्याचा प्रयत्न केला आहे. सामान्य माणसांच्या समस्यांना वाचा फोडण्यापासून ते शहरातील राजकीय घडामोडींवर स्पष्ट भाष्य करण्यापर्यंत, त्यांनी कधीही कुणाची भीड ठेवली नाही. याचा परिणाम म्हणून, सर्वसामान्यांपासून ते प्रतिष्ठित व्यक्तींपर्यंत, सर्वांनाच हे वृत्तपत्र आपलेसे वाटते.

‘दैनिक प्रवरा तीर’ने वाचकांच्या मनात स्थान मिळवण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे त्यातील ‘संगमनेरी ठोका’ हे सदर. हे सदर केवळ बातम्या देत नाही, तर ते समाजातील चुकीच्या गोष्टींवर परखडपणे भाष्य करते. हा स्पष्टवक्तेपणा आणि पत्रकारितेतील बाणेदारपणा वाचकांना इतका भावला की, अनेकजण ‘प्रवरा तीर’च्या प्रतीक्षेत असतात. यामुळेच, हे वृत्तपत्र अल्पावधीत लोकप्रिय झाले.

धिरजचे वडील, शिवपालसिंह ठाकूर, यांनी आयुष्यभर पत्रकारितेचा स्वाभिमान कधीही सोडला नाही. कुणाचे भाट बनून काम केले नाही. हीच शिकवण धिरजने आत्मसात केली आहे. आजच्या युगात, जिथे अनेकदा पत्रकारितेच्या मूल्यांवर तडजोड केली जाते, तिथे धिरजने आपल्या वडिलांचा बाणा जपला आहे. ‘दैनिक प्रवरातीर’च्या यशस्वी वाटचालीमागे हेच नैतिक मूल्य आणि कठोर परिश्रम आहेत. धिरजचे वडील त्याच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहून नेहमी मार्गदर्शन करत असतात, ज्यामुळे धिरजचा आत्मविश्वास द्विगुणित होतो.

पत्रकारितेसोबतच, सामाजिक कार्याची जोड देण्याच्या त्यांच्या भूमिकेमुळे ‘दैनिक प्रवरातीर’ हे वृत्तपत्र केवळ एक व्यवसाय न राहता, एक सामाजिक चळवळ बनले आहे. धिरजच्या नेतृत्वाखाली, हे दैनिक भविष्यातही संगमनेरच्या समाजाचा आवाज बनून राहील, असा विश्वास त्यांच्या वाचकवर्गाला आहे. एका सामान्य कुटुंबातून येऊन, कष्टाच्या बळावर आणि वडिलांच्या मार्गदर्शनाखाली, धिरजने मिळवलेले हे यश खरोखरच कौतुकास्पद आहे.

प्रवरातीरच्या माध्यमातून समाजाचा आवाज बनून काम करताना धिरज आपली सामाजिक आणि कौटुंबिक जबाबदारी ओळखून आहे. कमी वयातच जबाबदारी पार पाडताना आपल्या दोन बहिणींच्या विवाह देखील त्याने मोठ्या धुमधडाक्यात लावून दिला. तसेच आईच्या आजारपणाला देखील तो तोंड देत आहे. अशा स्थितीत त्याने जसा शहरात मित्रपरिवार गोळा केला तसाच प्रभागांमध्ये देखील त्याचा जनसंपर्क दांडगा आहे. सामाजिक जाणीव प्रगल्भ असल्याने अनेकांचा आवाज म्हणून तो सातत्याने प्रभागातील नागरिकांच्या मदतीला धावताना दिसतो. पत्रकारितेसोबतच, सामाजिक कार्याची जोड लाभलेल्या धिरजच्या या यशस्वी वाटचालीस शुभेच्छा! त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्याला निरोगी आणि समृद्ध आयुष्याच्या खूप खूप शुभेच्छा!

सीए कैलासभाऊ सोमाणी