पेमगिरीच्या ‘हेरिटेज वॉक’मधून उलगडला ऐतिहासिक वैभव; शहागड आणि महाकाय वटवृक्षाला अभ्यासकांची भेट

महाराष्ट्र संवाद न्यूज ऑनलाईन | संगमनेर:
अकोले व संगमनेर परिसरातील समृद्ध ऐतिहासिक वारसा जतन करून तो नव्या पिढीपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवण्याच्या उद्देशाने ‘हेरिटेज वॉक’ उपक्रमाचे आयोजन करण्यात येत आहे. या उपक्रमांतर्गत रविवारी पेमगिरी येथील ऐतिहासिक शहागड आणि महाकाय वटवृक्ष या ठिकाणी तिसऱ्या अभ्यास सहलीचे अत्यंत उत्साहपूर्ण वातावरणात आयोजन करण्यात आले होते.
सहकार महर्षी भाऊसाहेब संतुजी थोरात महाविद्यालयाचा इतिहास विभाग व जिजामाता इंग्लिश मीडियम स्कूल यांच्या संयुक्त विद्यमाने हा स्तुत्य उपक्रम पार पडला. सकाळी संगमनेर बसस्थानकातून या अभ्यास सहलीला प्रारंभ झाला. पेमगिरी येथे पोहोचल्यानंतर सहभागी सदस्यांनी शहागडाचा इतिहास, तेथील स्थापत्यवैशिष्ट्ये आणि ऐतिहासिक महत्त्व जाणून घेतले. यावेळी इंजिनिअर नानासाहेब खर्डे यांनी प्राचीन ते मध्ययुगीन इतिहासाचा आढावा घेत सातवाहनकालीन पाण्याच्या टाक्यांबाबत अभ्यासपूर्ण माहिती दिली.
कार्यक्रमाचे संयोजक प्रा. विठ्ठलराव शेवाळे यांनी शहाजीराजे भोसले यांच्या थोर कार्याचा विशेष उल्लेख केला. निजामशाहीचा वारसदार मुर्तजा याला जीवधन किल्ल्यावरील नजरकैदेतून मुक्त करून शहाजीराजांनी पेमगडावर आणले आणि त्याला गादीवर बसवून स्वतः सन १६३३ ते १६३६ या काळात कारभार सांभाळला, अशी ऐतिहासिक पार्श्वभूमी त्यांनी मांडली. स्वराज्याच्या संकल्पनेची बीजे याच भूमीत रुजली असून छत्रपती शिवरायांमध्ये स्वराज्याचे बीज रोवण्याचे काम शहाजीराजांनी केले आणि राजमाता जिजाबाईंनी त्याला खतपाणी घातले, असे गौरवोद्गार प्रा. शेवाळे यांनी काढले.
यानंतर सर्व सदस्यांनी पेमगिरी येथील जगप्रसिद्ध महाकाय वटवृक्षाला भेट दिली. वाल्मीक कोल्हे आणि डॉ. भुतांबरे यांच्या मालकीच्या शेतातील या वटवृक्षाचा सुमारे अडीच ते पावणेतीन एकरांपर्यंत झालेला विस्तार आणि ‘जाखमत बाबा’शी संबंधित लोककथा यांची रंजक माहिती प्रा. शेवाळे यांनी सर्वांना दिली. त्यानंतर सर्वांनी गावातील प्राचीन मारुती मंदिरात जाऊन दर्शन घेतले. या सहलीदरम्यान वाल्मीक कोल्हे परिवारातर्फे अल्पोपहाराची उत्तम व्यवस्था करण्यात आली होती, तर दुपारनंतर सर्व सदस्य संगमनेर येथे परतले.
प्रकल्प प्रमुख रमेश थोरात यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम यशस्वीपणे पार पडला. तर डॉ. माणिकराव शेवाळे यांनी स्कूलबसची सुविधा उपलब्ध करून दिली. या उपक्रमात महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. बाळासाहेब वाघ, ज्येष्ठ पत्रकार प्रकाश आरोटे, डॉ. उमा कुलकर्णी, सतीश मालवणकर, ॲड. ज्ञानदेव सहाणे यांच्यासह इतिहास विभागातील विद्यार्थी आणि नागरिक मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते.
प्रत्येक ऐतिहासिक स्थळाचा इतिहास, वास्तुशैली आणि त्यामागील संदर्भ तज्ज्ञ मार्गदर्शकांकडून अत्यंत रंजक पद्धतीने उलगडला जाणे हे या ‘हेरिटेज वॉक’चे मुख्य वैशिष्ट्य ठरत आहे. त्यामुळेच या उपक्रमात युवकांसह ज्येष्ठ नागरिकांचाही उत्स्फूर्त सहभाग वाढत असून, हा अनुभव अत्यंत माहितीपूर्ण, प्रेरणादायी आणि आनंददायी ठरत असल्याची भावना सहभागी सदस्यांनी व्यक्त केली आहे.