वटसावित्री पौर्णिमा: संगमनेर तालुक्यात २५२५ वटवृक्षांचे रोपण, महिलांचा पुढाकार

संगमनेर, प्रतिनिधी

स्वातंत्र्यसेनानी सहकारमहर्षी भाऊसाहेब थोरात यांच्या संकल्पनेतून साकारलेल्या व पर्यावरण संवर्धनासाठी सुरू झालेल्या दंडकारण्य अभियानांतर्गत संगमनेर तालुक्यात यंदाच्या वटसावित्री पौर्णिमेला तालुक्यातील १७१ गावे, २५८ वाड्या आणि विविध वस्त्यांवरील महिला भगिनींनी मोठ्या उत्साहात २५२५ वटवृक्षांचे रोपण आणि पूजन केले. या उपक्रमातून त्यांनी केवळ वटपौर्णिमा साजरी केली नाही, तर वृक्षसंवर्धनाचा एक महत्त्वाचा संदेश दिला आहे.

माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात आणि माजी आमदार डॉ. सुधीर तांबे यांच्या मार्गदर्शनाखाली, दंडकारण्य अभियान समिती आणि अमृत उद्योग समूह यांच्या सहकार्याने हे अभियान एका लोकचळवळीत रूपांतरित झाले आहे. प्रकल्पप्रमुख दुर्गाताई तांबे आणि कॅन्सरतज्ञ डॉ. जयश्रीताई थोरात यांच्या नेतृत्वाखाली, यावर्षी महिलांनी लावलेल्या या वटवृक्षांच्या संवर्धनाची जबाबदारी स्थानिक महिलांनीच उचलली आहे.

भारतीय संस्कृतीत सत्व, श्रद्धा आणि पतीपरायणतेचे प्रतीक असलेल्या वटसावित्री पौर्णिमेला विवाहित स्त्रिया पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी वडाची पूजा करतात. देशभरात हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा झाला असतानाच, संगमनेर तालुक्यातील महिलांनी वृक्ष संवर्धनाची जबाबदारी घेऊन एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे. देवकौठे ते बोटा अशा १०६ किमी लांबीच्या संगमनेर तालुक्यात, सर्व महिलांनी पारंपरिक पद्धतीने नटून-थटून या देववृक्षाचे पूजन आणि संवर्धन करून, पर्यावरण संवर्धनात महत्त्वाचा वाटा उचलत राज्याला ‘हिरव्या सृष्टीचा मंत्र’ दिला आहे.

यावेळी विविध गावांमध्ये निर्मला गुंजाळ, अर्चना बालोडे, प्रमिला अभंग, मंदा सोनवणे, दिप्ती सांगळे, प्रीती फटांगरे, भाग्यश्री नरवडे, बेबी थोरात, मीनाक्षी थोरात, ममता गुंजाळ, पद्मा थोरात, शकुंतला सोसे, शितल उगलमुगले, मीरा शेटे, नंदाताई खेमनर, प्रतिभा जोंधळे, निशाताई कोकणे, लताताई गायकर, अनिता सोनवणे यांच्यासह स्थानिक महिलांनी मोठ्या उत्साहाने वटवृक्षाचे पूजन केले.

काँग्रेसच्या तालुकाध्यक्ष अर्चना बालोडे भाजपवर टीका करत म्हणाल्या, वटसावित्री हा महिलांच्या जीवनातील महत्त्वाचा सण आहे, मात्र भाजपने याचे राजकारण सुरू केले आहे. ऑपरेशन सिंदूरमध्ये भाजपचे काय योगदान? कोणता पदाधिकारी सीमेवर लढण्यासाठी गेला होता? ते यश सैनिकांचे आहे, भाजपचे नाही. भाजपने असे सिंदूरचे नाव घेऊन गलिच्छ राजकारण करू नये.

काँग्रेसच्या प्रदेश सरचिटणीस निर्मला गुंजाळ यांनीही भाजपवर निशाणा साधला. प्रत्येक ठिकाणी धार्मिक भावना निर्माण करून राजकीय पोळी भाजण्याचा डाव भाजप करत आहे. ज्या अतिरेक्यांनी पहलगाममध्ये गोळीबार केला, ते अतिरेकी अजून सरकारला सापडले नाहीत आणि अमेरिकेद्वारे शस्त्रसंधी केल्यानंतर ऑपरेशन सिंदूर करून श्रेय लाटण्याचा अत्यंत चुकीचा प्रकार भाजप व त्यांचे कार्यकर्ते करत आहेत. अशा गलिच्छ राजकारणाला थारा देऊ नका..

दुर्गाताई तांबे यांनी वटसावित्री पौर्णिमेचे महत्त्व अधोरेखित केले. भारतीय संस्कृतीत वटसावित्री पौर्णिमेला मोठे महत्त्व असून, वड हा दीर्घायुषी वृक्ष आहे. तो मोठ्या प्रमाणात ऑक्सिजन देतो. आध्यात्मिक आणि शास्त्रीय अशी दोन्ही कारणे वटपूजेसाठी आहेत. मागील दहा वर्षांपासून तालुक्यातील प्रत्येक गावामध्ये महिला भगिनी वटपौर्णिमेच्या दिवशी वटवृक्षाचे रोपण व पूजन करत असतात. तालुक्यात झाडांचे संवर्धन करण्याची संस्कृती वाढली आहे. प्रत्येक घराच्या भोवताली वृक्षांसह परसबागा निर्माण झाल्या आहेत. वृक्ष संवर्धन चळवळीमध्ये महिलांचे मोठे योगदान असून, प्रत्येक महिलेने दरवर्षी किमान दोन वृक्षांचे रोपण करावे.

डॉ. जयश्रीताई थोरात यांनी वटवृक्षाचे वैज्ञानिक महत्त्व सांगितले. तीन वर्षांपूर्वी आलेल्या कोरोनामुळे ऑक्सिजनचे महत्त्व प्रत्येकाला कळाले. आपल्याला आयुष्यभर मोफत ऑक्सिजन देणारे हे वृक्ष आहेत. त्यामध्ये वटवृक्ष, पिंपळ, उंबर, कडुलिंब हे सर्वाधिक ऑक्सिजन देणारे असल्याने त्यांना आपण देववृक्ष म्हणून संबोधतो. प्रत्येक महिलेने मुलांप्रमाणे वृक्षांची काळजी घेतली, तर पर्यावरणाचा मोठा धोका आपण टाळू शकतो. ग्लोबल वॉर्मिंगच्या समस्येमुळे सजीवसृष्टीला मोठा धोका निर्माण झाला असून, हा धोका टाळण्यासाठी वृक्षारोपण, संवर्धन व पर्यावरण जपण्यासाठी महिलांनी आणि युवक-युवतींनी यापुढील काळात काम करावे.

याचबरोबर, संगमनेर तालुक्यातील पेमगिरी येथील साडेतीन एकरवर असलेल्या महाकाय वटवृक्षाला ऐतिहासिक दर्जा मिळावा यासाठी माजी मंत्री बाळासाहेब थोरात यांच्या मार्गदर्शनाखाली पाठपुरावा सुरू असल्याचेही जयश्री थोरात यांनी सांगितले. हा वटवृक्ष संगमनेर तालुक्याची ओळख बनला आहे.